Dit kleine boekje (40 pagina’s) vertelt meer over Joodse humor dan menig moppenboek.
In het vooroorlogse Amsterdam was ‘kienen’ (ook wel ‘lotto’ genoemd) het meest populaire familiespel. Het heeft een grote overeenkomst met bingo … maar toch ook weer niet. Bingo is een uitgeklede vorm van kienen, ontdaan van alle Amsterdams-Joodse humor die voor kienen juist zo bepalend is.
Bij kienen worden de 90 nummers niet bij het getal genoemd. Ieder getal heeft een eigen humoristische, anekdotische of verbasterde naam, die door ‘de oproeper’ gebruikt wordt.
De oproeper heeft de zak met de 90 kiendopjes op schoot. Zonder te kijken pakt hij steeds een kiendopje en roept dan de benaming van het betreffende getal. Van de spelers wordt verwacht dat zij die benaming kunnen herleiden tot het bedoelde getal. Dat was nog niet zo gemakkelijk: de oproeper voegde vaak nieuwe benamingen aan zijn repertoire toe.
Sommige benamingen refereren aan de vorm van het cijfer: met ‘het zwaantje’ wordt de 2 aangeduid en met ‘de fles’ het cijfer 6. Er zijn ook getallen die meerdere benamingen hadden. Het getal 69 is een mooi voorbeeld: ‘unte-wie-obbe’ (want als je 69 op z’n kop leest, staat er nog steeds 69), maar ook ‘k-was- bij-Snuif’, een verbastering van het Franse soixante-neuf (Snuif was een bekende banketbakker in de vooroorlogse Jodenbuurt).
In dit boekje zijn de bekendste benamingen verzameld en in veel gevallen van een toelichting voorzien. Dave Verdooner z.l. heeft een deel van de gegevens bijeen gebracht. Verder werd geput uit het werk van Meyer Sluyser en het boekje ‘Vlooyenburgs Verval’, een uitgave van het Joods Historisch Museum.